Μια Παρουσία που Άφησε Ανεξτίγχα Σημάδια
Υπάρχουν πολιτικά πρόσωπα που ορίζονται από τα αξιώματα που κατείχαν, και υπάρχουν εκείνα που ορίζουν τα αξιώματα μέσα από το ήθος, τη στάση ζωής και την προσφορά τους. Η Φώφη (Φωτεινή) Γεννήματα ανήκε αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία. Μια γυναίκα που βρέθηκε στο επίκεντρο της ελληνικής πολιτικής σκηνής σε μια από τις πιο σκοτεινές, διχαστικές και επώδυνες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της χώρας – την εποχή της βαθιάς οικονομικής κρίσης.
Η πολιτική της διαδρομή δεν ήταν μια εύκολη πορεία. Ήταν μια διαρκής αναμέτρηση με τις δυσκολίες: με την παρακμή ενός ιστορικού κόμματος, με τα στερεότυπα μιας ανδροκρατούμενης πολιτικής σκηνής, και κυρίως, με μια βαριά ασθένεια την οποία αντιμετώπισε με σπάνια γενναιότητα και απόλυτη διαφάνεια. Όταν έφυγε από τη ζωή, στις 25 Οκτωβρίου 2021, η Ελλάδα δεν έχασε απλώς μια πολιτικό αρχηγό· έχασε ένα σύμβολο αξιοπρέπειας, ενότητας και ανθρωπιάς.
1. Η Πολιτική Κληρονομιά και τα Πρώτα Χρόνια
Η Φώφη Γεννήματα γεννήθηκε στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου 1964, μέσα σε μια οικογένεια μεβαθιές ρίζες στην ελληνική πολιτική ιστορία και ιδιαίτερους δεσμούς με το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ήταν κόρη του Γιώργου Γεννηματά, ενός από τα ιδρυτικά στελέχη του κινήματος, υπουργού και οραματιστή πολιτικού που άφησε εποχή με τη δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Η πολιτική παρακαταθήκη του πατέρα της –η πίστη στην κοινωνική δικαιοσύνη, στην αλληλεγγύη και στον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της πολιτικής– λειτούργησε ως ο πυξίδα σε ολόκληρη τη ζωή της.
«Η πολιτική δεν είναι καριέρα. Είναι καθήκον, είναι προσφορά, είναι η τέχνη του να κάνεις τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη.» — Αυτή η φιλοσοφία διαπέρασε κάθε βήμα της σταδιοδρομίας της.
Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Δημόσια Διοίκηση στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ από τα φοιτητικά της χρόνια εντάχθηκε ενεργά στις τάξεις της ΠΑΣΠ και της νεολαίας του κόμματος. Η είσοδός της στην ενεργό πολιτική δεν ήταν κεραυνός εν αίθρια. Εργάστηκε στην Τράπεζα Ελλάδος, αλλά γρήγορα κλήθηκε να υπηρετήσει τα κοινά. Το 2001 εκλέχθηκε για πρώτη φορά μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑ.ΣΟ.Κ., ενώ το 2002 ανέλαβε το τιμόνι της Νομαρχίας Αθηνών (Αθηνάς-Πειραιώς), μια θέση στην οποία άφησε ισχυρό αποτύπωμα κοινωνικής πολιτικής, εκσυγχρονισμού και αποτελεσματικότητας.
2. Η Δοκιμασία της Κρίσης και η Αναγέννηση της Παράταξης
Η είσοδος της Ελλάδας στα μνημόνια το 2010 συνέπεσε με μια τεράστια εσωτερική κρίση για το ΠΑ.ΣΟ.Κ., το οποίο βρέθηκε αντιμέτωπο με τη λαϊκή οργή, τη διάσπαση και την καταβαράθρωση των ποσοστών του. Μέσα σε αυτό το ναρκοθετημένο τοπίο, η Φώφη Γεννήματα δεν κρύφτηκε. Ανέλαβε κρίσιμα υπουργικά χαρτοφυλάκια, όπως Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (2009-2011) και Αναπληρώτρια Υπουργός Εθνικής Άμυνας (2013-2014), προσπαθώντας πάντα να αμβλύνει τις συνέπειες των περικοπών στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Ωστόσο, η καθοριστική της στιγμή ήρθε το καλοκαίρι του 2015. Μετά την παραίτηση του Ευάγγελου Βενιζέλου, η Φώφη Γεννήματα έθεσε υποψηφιότητα για την ηγεσία του ΠΑ.ΣΟ.Κ., επικρατώντας με σαφήνεια. Παρέλαβε ένα κόμμα υπό διάλυση, το οποίο πολλοί θεωρούσαν πολιτικά νεκρό. Με υπομονή, επιμονή και συναινετικό πνεύμα, κατάφερε:
Να ενοποιήσει τον χώρο της Κεντροαριστεράς: Πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και αργότερα του Κινήματος Αλλαγής (ΚΙΝ.ΑΛ.), φέρνοντας κοντά δυνάμεις που είχαν απομακρυνθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Να διαφυλάξει την αυτόνομη πορεία του χώρου: Αρνήθηκε σθεναρά τον εναγκαλισμό είτε από τη Νέα Δημοκρατία είτε από τον ΣΥΡΙΖΑ, επιμένοντας σε μια υπεύθυνη, προγραμματική αντιπολίτευση («ούτε δεξιά ούτε αριστερά, αλλά προοδευτική»).
Να επαναφέρει την ελπίδα: Στις εσωκομματικές εκλογές του 2017, επανεξελέγη με θριαμβευτικό τρόπο από τη βάση, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνία της Κεντροαριστεράς αναγνώριζε την αφοσίωσή της.
3. Η Γυναίκα, η Μητέρα, η Αγωνίστρια της Ζωής
Η δημόσια εικόνα της Φώφης Γεννηματά δεν βασίστηκε ποτέ σε τεχνητά επικοινωνιακά τεχνάσματα. Ήταν αυθεντική. Ως μητέρα τριών παιδιών (της Αικατερίνης, του Γιώργου και της Κατερίνας) και σύζυγος του Ανδρέα Τσούνη, ισορρόπησε με αξιοζήλευτη ψυχική δύναμη τις απαιτήσεις της υψηλής πολιτικής με τη θαερή παρουσία της στην οικογένεια.
«Η ασθένεια δεν είναι ταμπού. Είναι μια μάχη που δίνουμε ανοιχτά, χωρίς φόβο, αλλά με σχέδιο και αισιοδοξία.»
Το 2008 διαγνώστηκε για πρώτη φορά με καρκίνο του μαστού. Αντί να κρυφτεί, όπως συνήθιζαν πολλοί πολιτικοί εκείνη την εποχή, επέλεξε να μιλήσει ανοιχτά. Μετέτρεψε την προσωπική της περιπέτεια σε εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τις γυναίκες σε όλη την Ελλάδα. Μίλησε για την πρόληψη, για τη σημασία της μαστογραφίας, για το θάρρος της αντιμετώπισης. Όταν, λίγα χρόνια αργότερα, η ασθένεια επανεμφανίστηκε, η στάση της παρέμεινε αταλάντευτη. Συνέχισε να ηγείται του κόμματος, να βρίσκεται στη Βουλή, να ταξιδεύει στην περιφέρεια, αποδεικνύοντας ότι η ψυχική δύναμη μπορεί να υπερβεί τα όρια του σώματος.
4. Η Πολιτική Παρακαταθήκη και το Τέλος μιας Εποχής
Τον Οκτώβριο του 2021, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η νέα εσωκομματική διαδικασία για την ηγεσία του ΚΙΝ.ΑΛ., η επιδείνωση της υγείας της την ανάγκασε να αποσυρθεί από την κούρσα. Η είδηση της νοσηλείας της και, λίγες ημέρες αργότερα, του θάνατός της, βύθισε ολόκληρη τη χώρα σε πένθος. Πέρα από τα κομματικά σύνορα, πολιτικοί αντίπαλοι και πολίτες αναγνώρισαν την προσφορά της.
Η κηδεία της τελέστηκε με τιμές εν ενεργεία Πρωθυπουργού στη Μητρόπολη Αθηνών, με πλήθος κόσμου να συρρέει για να αποχαιρετήσει τη «δική τους Φώφη». Ο αποχαιρετισμός αυτός δεν ήταν απλώς ένας φόρος τιμής σε μια πολιτικό· ήταν η αναγνώριση ενός ανθρώπου που υπηρέτησε τα κοινά με εντιμότητα, χωρίς να αποκτήσει ποτέ σκάνδαλα, χωρίς να καταφύγει σε τοξικό λόγο, ακόμα και στις πιο σκληρές πολιτικές αναμετρήσεις.
5. Συμπέρασμα: Το Παράδειγμα που Μένει
Η Φώφη Γεννηματά άφησε πίστευμα ένα διαρκές ερώτημα και μια μεγάλη παρακαταθήκη για το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας: Μπορεί η πολιτική να ασκείται με ανθρωπιά, αξιοπρέπεια και ήθος; Η απάντηση που έδωσε η ίδια με τη ζωή της ήταν καταφατική.
Σε μια εποχή που η πολιτική απαξιώνεται συχνά στα μάτια των πολιτών λόγω του λαϊκισμού, της αλαζονείας και της τοξικότητας, η μνήμη της Φώφης Γεννηματά λειτουργεί ως αντίδοτο. Υπενθυμίζει ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στους κραυγάζοντες τόνους, αλλά στην αλήθεια, στη συνέπεια και στην ειλικρινή αγάπη για τους πολίτες. Το όνομά της θα παραμείνει συνδεδεμένο όχι μόνο με την επιβίωση και την αναγέννηση της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα, αλλά κυρίως με την ιδέα ότι η πολιτική μπορεί –και πρέπει– να έχει ανθρώπινο πρόσωπο.
